የኢትዮጵያ ንግድ ባንክ በአገራችን ካሉ የፋይናንስ ተቋማት መካከል ቀዳሚውና ጥንካሬው የታወቀ ባንክ ነው። ለብዙ ዓመታት የኢትዮጵያውያንን የንግድና የግል ሕይወት በመደገፍ ረገድ ትልቅ ድርሻ ሲወጣ ቆይቷል። ዛሬም ቢሆን ለተለያዩ የኅብረተሰብ ክፍሎች የሚመጥኑ የተለያዩ የብድር ዓይነቶችን በማቅረብ የዜጎችን የኢኮኖሚ አቅም ለማሳደግ በከፍተኛ ትጋት እየሠራ ይገኛል። ብዙዎች የራሳቸውን ንግድ ለመጀመር ወይም የነበረውን ለማስፋፋት የገንዘብ ድጋፍ ሲፈልጉ የመጀመሪያ ምርጫቸው የሚያደርጉት ይህንኑ ታላቅ ባንክ ነው።
ብድር መጠየቅ በአግባቡ ካልተያዘ አስቸጋሪ ሊመስል ይችላል፤ ነገር ግን በኢትዮጵያ ንግድ ባንክ በኩል ያለው አሠራር ግልጽና ደረጃውን የጠበቀ ነው። ባንኩ ለደንበኞቹ የሚሰጣቸው ብድሮች ለግብርና፣ ለኢንዱስትሪ፣ ለንግድና ለግል ፍጆታ የሚውሉ ናቸው። እያንዳንዱ የብድር ዓይነት የራሱ የሆነ መመሪያና የጥቅም መመሪያዎች አሉት። ደንበኞች ስለ ብድር አሰጣጥ ሂደቱ በቂ ግንዛቤ ሲኖራቸው፣ የሚፈልጉትን የገንዘብ ድጋፍ በፍጥነትና ያለ እንግልት ለማግኘት ሰፊ ዕድል ይኖራቸዋል። ይህ መረጃ ደግሞ ለስኬታቸው ቁልፍ ሚና ይጫወታል።
በዚህ ጽሑፍ ውስጥ በኢትዮጵያ ንግድ ባንክ ብድር እንዴት መጠየቅ እንደሚቻል፣ የሚያስፈልጉ ሰነዶች ምን እንደሆኑና ሂደቱ ምን እንደሚመስል በዝርዝር እንመለከታለን። ብድር መውሰድ ብቻ ሳይሆን፣ የተወሰደውን ገንዘብ በአግባቡ መልሶ መክፈልም ለወደፊቱ የብድር ታሪክዎ ወሳኝ መሆኑን ማስታወስ ያስፈልጋል። ባንኩ ለደንበኞቹ የሚሰጠው የምክር አገልግሎትም ለብድሩ ውጤታማነት ትልቅ እገዛ ያደርጋል። አሁን በቀጥታ ወደ ዝርዝር መመሪያዎቹ እናልፋለን፤ በዚህም የፋይናንስ ጉዞዎን በልበ ሙሉነት እንዲጀምሩ የሚያስፈልጉዎትን መረጃዎች ሁሉ ያገኛሉ።
የብድር ዓይነቶች እና ለግልዎ የሚስማማውን መምረጥ
በኢትዮጵያ ንግድ ባንክ ውስጥ የሚገኙት የብድር አማራጮች እጅግ ብዙና የተለያዩ ናቸው። ከመደበኛ የንግድ ብድር ጀምሮ እስከ ግል የቤትና የመኪና ብድር ድረስ ያሉ አማራጮች ለደንበኞች ቀርበዋል። እያንዳንዱ የብድር ዓይነት ለተወሰነ ዓላማ የተቀረጸ በመሆኑ፣ ደንበኛው መጀመሪያ የራሱን ፍላጎት መለየት አለበት። ይህ የመጀመሪያ ደረጃ ለብድሩ ስኬታማነት እጅግ ወሳኝ ነው፤ ምክንያቱም ትክክለኛውን የብድር ዓይነት መምረጥ የወለድ ምጣኔንና የመክፈያ ጊዜን ስለሚወስን ነው።
ለአብነት ያህል፣ አነስተኛ የንግድ ሥራ ለመጀመር የሚፈልግ ደንበኛ ከአነስተኛና ጥቃቅን ብድሮች መካከል መምረጥ ይችላል። በሌላ በኩል ደግሞ ትልልቅ ኢንቨስትመንቶች ላይ ለተሰማሩ ድርጅቶች ሰፋ ያሉ የፋይናንስ አማራጮች ይገኛሉ። ባንኩ የእያንዳንዱን ደንበኛ የገቢ ምንጭና የሥራ ዘርፍ መሠረት በማድረግ የተመጣጠነ የብድር አቅርቦት ያቀርባል። በዚህም ምክንያት፣ ደንበኞች ወደ ባንክ ከመሄዳቸው በፊት በድረ-ገጽ ወይም በአካል ቀርበው ያሉትን አማራጮች በዝርዝር ማጥናት እና ለሥራቸው የሚስማማውን መለየት ይኖርባቸዋል።
የብድር ምርጫዎ ከወለድ ምጣኔው ጋር በቀጥታ የተያያዘ መሆኑን መገንዘብ ያስፈልጋል። የተለያዩ የብድር ዓይነቶች የተለያዩ የወለድ ሕጎች ሊኖሯቸው ይችላል፤ ለምሳሌ ለኤክስፖርት ዘርፍ የሚሰጡ ብድሮች ማበረታቻ ሊኖራቸው ይችላል። ባንኩ በየጊዜው መመሪያዎቹን ስለሚያሻሽል፣ ወቅታዊ መረጃዎችን ማግኘት ለደንበኛው ጠቃሚ ነው። በትክክለኛ መረጃ ላይ ተመስርተው የሚወስኑ ደንበኞች የፋይናንስ ሸክማቸውን መቀነስና ትርፋማነታቸውን ማረጋገጥ ይችላሉ። በመሆኑም፣ በቅድሚያ ስለ ብድር ዓይነቶች በቂ ጥናት ማድረግ ለተሻለ ውጤት መሠረት እንደሚሆን መረዳት ይገባል።
ብድር ለመጠየቅ የሚያስፈልጉ መሠረታዊ መስፈርቶች
የኢትዮጵያ ንግድ ባንክ ብድር ለመስጠት የሚከተላቸው መደበኛ መስፈርቶች አሉት። ደንበኛው በመጀመሪያ ደረጃ የባንኩ ደንበኛ መሆንና ንቁ የሆነ የባንክ ሂሳብ ሊኖረው ይገባል። በተጨማሪም፣ አመልካቹ በሕግ የተመዘገበ ንግድ ወይም ቋሚ የገቢ ምንጭ ያለው መሆኑን ማረጋገጥ ይኖርበታል። እነዚህ መስፈርቶች ባንኩ የደንበኛውን የመክፈል አቅም ለመመዘን የሚጠቀምባቸው መሣሪያዎች ናቸው። ያለ እነዚህ መሠረታዊ ነገሮች የብድር ጥያቄውን ማስኬድ ፈጽሞ የማይቻል በመሆኑ፣ ደንበኞች ቅድመ ዝግጅታቸውን ማጠናከር ይኖርባቸዋል።
ሌላው ወሳኝ መስፈርት የብድሩ ዓላማ ግልጽና አዋጭ መሆኑ ነው። ባንኩ ብድሩ ለምን ተግባር እንደሚውል የሚያሳይ የሥራ ዕቅድ ወይም ፕሮፖዛል ሊጠይቅ ይችላል። የንግድ ሥራው በሕጋዊ መንገድ ፈቃድ ያለውና ግብር የሚከፍል መሆኑም ትልቅ ግምት ይሰጠዋል። ባንኩ የአገሪቱን የፋይናንስ ደንብ ተከትሎ ስለሚሠራ፣ ደንበኞች ከሕገ-ወጥ ተግባራት የጸዱ መሆናቸውን ማረጋገጥ ይፈልጋል። እነዚህን መስፈርቶች ማሟላት ደንበኛው በባንኩ ዘንድ ታማኝነትን እንዲያገኝና ሂደቱ በፍጥነት እንዲጠናቀቅ እጅግ በጣም ከፍተኛ የሆነ አስተዋጽኦ ያበረክታል።
በመጨረሻም፣ የአመልካቹ የብድር ታሪክ ንጹሕ መሆን አለበት። ከዚህ ቀደም ከማንኛውም ባንክ የወሰዱት ብድር ካለና በአግባቡ ካልተከፈለ፣ አዲስ ብድር የማግኘት ዕድሉን ያጠባዋል። ባንኩ በብሔራዊ ባንክ በኩል ያለውን የብድር መረጃ ሥርዓት በመጠቀም የደንበኛውን ታሪክ ይመረምራል። ስለሆነም፣ ደንበኞች ከዚህ ቀደም የነበሩባቸውን የፋይናንስ ግዴታዎች በወቅቱ መወጣታቸውን ማረጋገጥ ይኖርባቸዋል። ንጹሕ የብድር ታሪክ መኖር ለወደፊቱ ትልልቅ ብድሮች በሮችን የሚከፍት በመሆኑ፣ ደንበኞች ለዚህ ጉዳይ ልዩ ትኩረትና ጥንቃቄ መስጠት እንዳለባቸው በባንኩ ባለሙያዎች ይመከራል።
አስፈላጊ የሆኑ የሰነድ ማስረጃዎች ዝግጅት
ብድር ለመጠየቅ ሰነዶችን በሥርዓቱ ማደራጀት የግድ ነው። ከሚያስፈልጉት ዋና ዋና ሰነዶች መካከል የታደሰ የንግድ ፈቃድ፣ የግብር ከፋይ መለያ ቁጥር (TIN) እና የነዋሪነት መታወቂያ ይገኙበታል። እነዚህ ሰነዶች የአመልካቹን ሕጋዊ ማንነትና የሥራ ሁኔታ የሚያረጋግጡ ናቸው። ሰነዶቹ ኦሪጅናልና ግልጽ ፎቶ ኮፒ ሆነው መቅረብ አለባቸው። ማንኛውም የሰነድ ጉድለት የብድር ሂደቱን ሊያጓትት ወይም ውድቅ ሊያደርገው ስለሚችል፣ ደንበኞች ሁሉንም አስፈላጊ ወረቀቶች በፋይል ውስጥ በአግባቡ አደራጅተው መያዝ ይኖርባቸዋል።
ከሕጋዊ ሰነዶች በተጨማሪ፣ የፋይናንስ መግለጫዎችም እጅግ በጣም አስፈላጊ ናቸው። ባንኩ ላለፉት ጥቂት ዓመታት የነበረውን የንግድ እንቅስቃሴ የሚያሳይ የሂሳብ መዝገብ ወይም ኦዲት የተደረገ ሪፖርት ሊጠይቅ ይችላል። ይህም ድርጅቱ ያለውን የገንዘብ እንቅስቃሴና የትርፍ መጠን ለማወቅ ይረዳል። ለግል ተበዳሪዎች ደግሞ የደመወዝ ማረጋገጫና የባንክ ስቴትመንት ማቅረብ ይጠበቅባቸዋል። እነዚህ መረጃዎች ባንኩ ብድሩን ለመፍቀድ የሚወስንባቸው መሠረታዊ መረጃዎች በመሆናቸው፣ ደንበኞች መረጃዎቹ ትክክለኛና ወቅታዊ መሆናቸውን በሚገባ ማረጋገጥና በጥንቃቄ ማቅረብ ይኖርባቸዋል።
የመያዣ ወይም የዋስትና ሰነዶችም ሌላው ትልቅ ቦታ የሚሰጣቸው ናቸው። ለብድሩ ዋስትና የሚሆን ቤት፣ መኪና ወይም ሌላ ንብረት ካለ፣ የእነዚህን ንብረቶች ባለቤትነት የሚያረጋግጡ ሰነዶች መቅረብ አለባቸው። ባንኩ የንብረቱን ግምት ለማወቅ የራሱን ባለሙያዎች ስለሚያሰማራ፣ ሰነዶቹ ከንብረቱ ጋር የሚገጥሙ መሆን ይኖርባቸዋል። ዋስትናው ጠንካራ በሆነ መጠን የብድር ፈቃድ የማግኘት ዕድሉ ሰፊ ይሆናል። ስለሆነም፣ ደንበኞች ከብድር ጥያቄው በፊት ሁሉንም የንብረት ሰነዶች ማዘጋጀትና በባለሙያ መገምገም ሂደቱን ውጤታማ እንደሚያደርገው ማወቅ ይገባቸዋል።
የዋስትና ወይም የመያዣ ሁኔታዎች አሠራር
በኢትዮጵያ ንግድ ባንክ ብድር ለማግኘት ዋስትና ማቅረብ አንዱና ዋነኛው ደንብ ነው። ባንኩ ለሚሰጠው ገንዘብ ዋስትና የሚሆኑ ንብረቶችን እንደ መያዣ ይይዛል። ብዙውን ጊዜ እንደ መኖሪያ ቤት፣ የንግድ ሕንፃ ወይም መሬት ያሉ የማይንቀሳቀሱ ንብረቶች በዋስትናነት ተመራጭ ናቸው። የንብረቱ ዋጋ ከሚጠየቀው የብድር መጠን ጋር የተመጣጠነ መሆን አለበት። ባንኩ የንብረቱን ወቅታዊ የገበያ ዋጋ መሠረት በማድረግ ለብድሩ የሚሆን መቶኛ ይወስናል፤ ይህም የባንኩንና የደንበኛውን የፋይናንስ ደኅንነት በአስተማማኝ ሁኔታ ለመጠበቅ የሚረዳ አሠራር ነው።
ከማይንቀሳቀሱ ንብረቶች በተጨማሪ፣ እንደ መኪና ወይም ማሽነሪ ያሉ ተንቀሳቃሽ ንብረቶችም እንደ ዋስትና ሊያገለግሉ ይችላሉ። ሆኖም ግን፣ እነዚህ ንብረቶች የኢንሹራንስ ሽፋን ሊኖራቸውና በባንኩ ስም ሊመዘገቡ ይገባል። ባንኩ የንብረቶቹን ሁኔታና የመሸጫ ዋጋ በዝርዝር ያጠናል፤ ይህም በብድር ክፍያ ወቅት ችግር ቢፈጠር ባንኩ ኪሳራ እንዳይደርስበት የሚያደርገው ጥንቃቄ ነው። ደንበኛው የሚያቀርበው ዋስትና ጥራት ያለውና በሕግ ያልታገደ መሆኑን ማረጋገጥ አለበት። ይህ የዋስትና ሂደት በሁለቱም ወገኖች መካከል የሚደረግ ሕጋዊ ስምምነት በመሆኑ ትልቅ ጥንቃቄ ይፈልጋል።
በአንዳንድ ሁኔታዎች፣ የሰው ዋስትና ወይም የሌሎች ተቋማት ዋስትና ሊቀበል ይችላል። በተለይም ለአነስተኛ ብድሮች የደመወዝ ዋስትና ወይም የቡድን ዋስትና አሠራሮች አሉ። ይህ አማራጭ ንብረት ለሌላቸው ነገር ግን ጠንካራ የሥራ ዕቅድ ላላቸው ደንበኞች ትልቅ ዕድል ነው። ሆኖም ግን፣ ዋስ የሚሆነው አካል ቋሚ ገቢና አስተማማኝ የፋይናንስ አቋም ያለው መሆን ይኖርበታል። ደንበኞች ለእነርሱ የሚስማማውን የዋስትና ዓይነት ከባንኩ የብድር መኮንኖች ጋር በመመካከር መወሰን ይችላሉ። በትክክል የቀረበ ዋስትና የብድር ጥያቄው ተቀባይነት የማግኘት ዕድልን በከፍተኛ ደረጃ ይጨምራል።
የብድር አሰጣጥ ሂደት እና የክፍያ ስምምነት
አንዴ ሁሉም ሰነዶችና ዋስትናዎች ከቀረቡ በኋላ፣ ባንኩ የብድር ጥያቄውን መገምገም ይጀምራል። ይህ ግምገማ የደንበኛውን ታሪክ፣ የሥራውን አዋጭነትና የቀረበውን ዋስትና ያካትታል። የባንኩ የብድር ኮሚቴ ጥያቄውን መርምሮ ውሳኔ ይሰጣል። ይህ ሂደት እንደ ብድሩ ዓይነትና መጠን የተወሰነ ጊዜ ሊወስድ ይችላል። ደንበኛው በዚህ ጊዜ ውስጥ ከባንኩ ጋር ቀጣይነት ያለው ግንኙነት ማድረግና ተጨማሪ ማብራሪያዎች ካስፈለጉ መስጠት ይኖርበታል። ይህ ክፍት ግንኙነት በሁለቱ ወገኖች መካከል መተማመንን ስለሚፈጥር ለሂደቱ ስኬታማነት እጅግ አስፈላጊ ነው።
የብድር ጥያቄው ተቀባይነት ሲያገኝ፣ ቀጣዩ ደረጃ የውል ስምምነት መፈረም ነው። በዚህ ውል ውስጥ የወለድ ምጣኔው፣ የብድር መክፈያ ጊዜውና ወርሃዊ የክፍያ መጠን በዝርዝር ይቀመጣሉ። ደንበኛው ውሉን ከመፈረሙ በፊት እያንዳንዱን ነጥብ በጥንቃቄ ማንበብና መረዳት አለበት። ማንኛውም ግልጽ ያልሆነ ነገር ካለ መጠየቅና ማብራሪያ ማግኘት ይገባል። ይህ ሰነድ ሕጋዊ ግዴታን የሚጥል በመሆኑ፣ ደንበኞች ስለ መብቶቻቸውና ግዴታዎቻቸው ሙሉ ግንዛቤ ሊኖራቸው ይገባል። ስምምነቱ አንዴ ከተፈረመ በኋላ፣ ገንዘቡ በደንበኛው የባንክ ሂሳብ ውስጥ ገቢ ይደረጋል።
የብድር ክፍያው በስምምነቱ መሠረት መከናወን አለበት። ደንበኛው በየወሩ የተወሰነውን ገንዘብ በወቅቱ መክፈል ይጠበቅበታል። ክፍያን በወቅቱ መፈጸም ከቅጣት ከማዳኑም በላይ፣ ለወደፊቱ ተጨማሪ ብድሮችን ለማግኘት ይረዳል። የኢትዮጵያ ንግድ ባንክ ደንበኞች ክፍያቸውን በዲጂታል አማራጮች ማለትም በሞባይል ባንኪንግ ወይም በኢንተርኔት ባንኪንግ እንዲፈጽሙ ያበረታታል። ይህም ለደንበኞች ምቾትንና ቅልጥፍናን ይሰጣል። ብድርን በአግባቡ ማስተዳደር ለንግድ ዕድገትና ለግል ስኬት ትልቅ አስተዋጽኦ ስላለው፣ ደንበኞች በከፍተኛ የኃላፊነት ስሜት ሊንቀሳቀሱ ይገባል ብሎ ባንኩ ያምናል።
ማጠቃለያ
በአጠቃላይ፣ በኢትዮጵያ ንግድ ባንክ ብድር መጠየቅ ግልጽ የሆኑ መመሪያዎችንና ቅደም ተከተሎችን መከተልን ይጠይቃል። ትክክለኛውን የብድር ዓይነት መለየት፣ መስፈርቶችን ማሟላት፣ አስፈላጊ ሰነዶችን ማዘጋጀትና አስተማማኝ ዋስትና ማቅረብ ለስኬት ወሳኝ እርምጃዎች ናቸው።
ባንኩ የሚሰጠውን የገንዘብ ድጋፍ በአግባቡና ለታለመለት ዓላማ ማዋል ደግሞ ለተበዳሪው ዕድገትና ለባንኩ ጤናማ ግንኙነት መሠረት ነው። ብድርን በወቅቱ መመለስ ለወደፊቱ የፋይናንስ ዕድሎች መንገድ የሚከፍት በመሆኑ፣ ደንበኞች ለዚህ ጉዳይ ትልቅ ትኩረት ሊሰጡት ይገባል። በኢትዮጵያ ንግድ ባንክ የታገዘ ጉዞዎ ለታላቅ ስኬት እንደሚያበቃዎት እምነታችን ነው።
