አዋሽ ባንክ በኢትዮጵያ የግል የባንክ ታሪክ ውስጥ ቀዳሚ በመሆን የሚጠቀስና ለብዙ ዓመታት በታማኝነት ደንበኞቹን ሲያገለግል የቆየ ታላቅ ተቋም ነው። ባንኩ ለተለያዩ የኅብረተሰብ ክፍሎች የሚመጥኑ የፋይናንስ አማራጮችን በማቅረብ፣ የዜጎችን የኢኮኖሚ አቅም ለማሳደግና የንግድ ሥራዎችን ለማስፋፋት ትልቅ ድርሻ እየተወጣ ይገኛል። ዛሬም ቢሆን በዘመናዊ አሠራር የታገዘ የብድር አገልግሎት በመስጠት የደንበኞቹን የንግድና የግል ሕልም እውን ለማድረግ በከፍተኛ ትጋት እየሠራ ያለ ተቋም ነው።
ብድር መጠየቅ ብዙ ጊዜ ፈታኝና ረጅም ሂደት ሊመስል ቢችልም፣ በአዋሽ ባንክ ያለው አሠራር ግን ግልጽነትና ቅልጥፍናን መሠረት ያደረገ ነው። ባንኩ ለደንበኞቹ የሚሰጣቸው ብድሮች ለግብርና፣ ለኢንዱስትሪ፣ ለንግድ፣ ለቤትና ለተሽከርካሪ ግዥ የሚውሉ ናቸው። እያንዳንዱ የብድር ዓይነት ደግሞ ለተበዳሪው በሚመጥን መልኩ የተቀረጸ በመሆኑ፣ ደንበኞች እንደ ፍላጎታቸውና እንደ የመክፈል አቅማቸው የገንዘብ ድጋፍ ማግኘት የሚችሉበት ሰፊ ዕድል በባንኩ ተመቻችቶላቸዋል።
በዚህ ዝርዝር ጽሑፍ ውስጥ በአዋሽ ባንክ ብድር እንዴት መጠየቅ እንደሚቻል፣ ዋና ዋና መስፈርቶች ምን እንደሆኑና ሂደቱ ምን ደረጃዎችን እንደሚከተል በጥልቀት እንመለከታለን። ብድር ማግኘት ማለት አዲስ የሥራ ምዕራፍ መጀመር በመሆኑ፣ ትክክለኛ መረጃ መያዝ ለስኬቱ የመጀመሪያው እርምጃ ነው። አሁን በቀጥታ ወደ ዝርዝር መመሪያዎቹ እናልፋለን፤ በዚህም የፋይናንስ ጉዞዎን በልበ ሙሉነት ለመጀመር የሚያስፈልጉዎትን መረጃዎች ሁሉ በአንድ ላይ አደራጅተን አቅርበንልዎታል።
የአዋሽ ባንክ የብድር ዓይነቶች እና ለሥራዎ የሚስማማውን መምረጥ
አዋሽ ባንክ ለደንበኞቹ የሚያቀርባቸው የብድር አማራጮች እጅግ ብዙና ለተለያዩ የኢኮኖሚ ዘርፎች የሚመጥኑ ናቸው። ከመደበኛ የንግድ ሥራ ማስፋፊያ ብድር ጀምሮ እስከ ግል የቤትና የመኪና ብድር ድረስ ያሉ አማራጮች በባንኩ ቅርንጫፎች ይገኛሉ። እያንዳንዱ የብድር ዓይነት የራሱ የሆነ ልዩ ወለድና የመክፈያ ጊዜ ስላለው፣ ደንበኞች መጀመሪያ የራሳቸውን ፍላጎት መለየት አለባቸው። ይህ የመጀመሪያ ደረጃ ለብድሩ ስኬታማነት እጅግ ወሳኝ ነው፤ ምክንያቱም ትክክለኛ ምርጫ የወደፊት ሸክምን ስለሚቀንስ ነው።
ባንኩ በተለይ ለአነስተኛና መካከለኛ ኢንተርፕራይዞች የሚሰጠው የብድር ድጋፍ በሀገሪቱ የሥራ ዕድል ፈጠራ ላይ ትልቅ አስተዋጽኦ አለው። እነዚህ ብድሮች አዳዲስ የፈጠራ ሥራዎችን ለመደገፍና የንግድ እንቅስቃሴን ለማሳደግ ታስበው የተዘጋጁ በመሆናቸው፣ ብዙዎች ተጠቃሚ እንዲሆኑ ሰፊ በሮችን ይከፍታሉ። በአዋሽ ባንክ በኩል የሚሰጡ ብድሮች የደንበኛውን የመክፈል አቅም መሠረት ያደረጉና በባለሙያ ምክር የታገዙ በመሆናቸው፣ ተበዳሪዎች በልበ ሙሉነት ወደ ሥራ እንዲገቡ ትልቅ ድጋፍና መተማመንን በሥራቸው ላይ ይፈጥራል።
በተጨማሪም የባንኩ ዲጂታል የብድር አማራጮች ደንበኞች በአጭር ጊዜና በቀላል ሂደት የፋይናንስ ድጋፍ እንዲያገኙ ያስችላሉ። ይህ በቴክኖሎጂ የተደገፈ አሠራር በባንክ ውስጥ የሚጠፋውን ረጅም ጊዜ የሚቀንስና ቅልጥፍናን የሚጨምር ነው። ደንበኞች ከባንኩ ጋር ያላቸውን ግንኙነት በማጠናከርና የፋይናንስ ታሪካቸውን በማስተካከል፣ ለተለያዩ የብድር ጥቅማጥቅሞችና ማበረታቻዎች እራሳቸውን ማዘጋጀት ይችላሉ። ባንኩ በየጊዜው የሚያቀርባቸውን አዳዲስ የብድር ምርቶች መከታተል ደግሞ ለተሻለ የፋይናንስ ውሳኔ መሠረት ሆኖ እንደሚያገለግል በዘርፉ ባለሙያዎች በሰፊው ይነገራል።
ብድር ለመጠየቅ መሟላት ያለባቸው መሠረታዊ የብቃት መስፈርቶች
በአዋሽ ባንክ ብድር ለመጠየቅ ደንበኞች መጀመሪያ ማሟላት የሚገባቸው ሕጋዊና ባንካዊ መመሪያዎች አሉ። ማንኛውም አመልካች በባንኩ ውስጥ ንቁ የቁጠባ ወይም የቼክ ሂሳብ ሊኖረውና በየጊዜው የገንዘብ እንቅስቃሴ ሊያደርግ ይገባል። በተጨማሪም፣ አመልካቹ በኢትዮጵያ ሕግ መሠረት የታደሰ መታወቂያ ያለውና ዕድሜው ከ18 ዓመት በላይ የሆነ ዜጋ መሆን አለበት። እነዚህ መሠረታዊ ነገሮች የደንበኛውን ማንነትና ሕጋዊነት ለማረጋገጥ ባንኩ በቅድሚያ የሚመለከታቸውና ውሳኔ የሚሰጥባቸው ወሳኝ ነጥቦች እንደሆኑ ይታወቃል።
ሁለተኛውና ዋናው መስፈርት የተበዳሪው የገቢ ምንጭና የመክፈል አቅም መሆኑ ነው። ባንኩ ተበዳሪው ብድሩን መመለስ እንደሚችል የሚያረጋግጥ ቋሚ ገቢ ወይም አዋጭ የንግድ ሥራ መኖሩን ይመረምራል። ለደመወዝተኛ ተበዳሪዎች ከመሥሪያ ቤታቸው የሚሰጥ የደመወዝ ማረጋገጫና የሥራ ውል ሲፈለግ፣ ለንግድ ድርጅቶች ደግሞ የንግድ ፈቃድና የትርፍና ኪሳራ መግለጫ መቅረብ አለበት። ይህ መረጃ ባንኩ በብድሩ ላይ የሚወስደውን ስጋት ለመቀነስና ለደንበኛው ተመጣጣኝ የሆነ የገንዘብ መጠን ለመፍቀድ የሚጠቀምበት መለኪያ እንደሆነ መረዳት ይገባል።
በመጨረሻም፣ ደንበኛው ከዚህ ቀደም የነበረው የብድር ታሪክ ንጹሕ መሆኑ ይረጋገጣል። በሌላ ባንክ ውስጥ ያልተከፈለ ብድር ያለበት ወይም የክፍያ ታሪኩ የተበላሸ ደንበኛ በአዋሽ ባንክ ብድር የማግኘት ዕድሉ በጣም ዝቅተኛ ነው። ባንኩ በብሔራዊ ባንክ በኩል የሚሰጡ መረጃዎችን መሠረት በማድረግ ጥብቅ ክትትል ስለሚያደርግ፣ ደንበኞች የፋይናንስ ታማኝነታቸውን መጠበቅ ይኖርባቸዋል። ታማኝ ደንበኞች የብድር ፈቃዳቸው በፍጥነት እንዲያልቅላቸውና የተሻለ የወለድ ምጣኔ እንዲያገኙ በባንኩ መመሪያ መሠረት ልዩ ትኩረትና ድጋፍ በቅርንጫፍ ደረጃ እንደሚደረግላቸው መገንዘብ በጣም አስፈላጊ ነው።
አስፈላጊ የሆኑ የሰነድ ማስረጃዎች ዝግጅት እና አደረጃጀት
ለብድር ጥያቄው ስኬታማነት አስፈላጊ ሰነዶችን በአግባቡ አደራጅቶ ማቅረብ እጅግ ወሳኝ እርምጃ ነው። ከሚፈለጉት ሰነዶች መካከል የታደሰ የንግድ ፈቃድ፣ የግብር ከፋይ መለያ ቁጥር (TIN) እና የነዋሪነት መታወቂያ በዋናነት ይጠቀሳሉ። እነዚህ ሰነዶች የአመልካቹን ሕጋዊ ሁኔታና የኃላፊነት ደረጃ የሚያሳዩ ናቸው። ማንኛውም ሰነድ ግልጽና ኦሪጅናል መሆን ያለበት ሲሆን፣ የሰነድ ጉድለት የብድር ሂደቱን ሊያዘገይ ስለሚችል ደንበኞች በቅድሚያ ሁሉንም ወረቀቶች በፋይል ውስጥ አደራጅተው መያዝ ለሥራው ቅልጥፍና ይረዳል።
ከግል ሰነዶች በተጨማሪ፣ የብድሩን ዓላማ የሚያሳይ የሥራ ፕሮፖዛል ወይም የንግድ ዕቅድ ማቅረብ ይጠበቅባቸዋል። ባንኩ ገንዘቡ ለምን ተግባር እንደሚውልና እንዴት ትርፋማ እንደሚሆን ማወቅ ይፈልጋል። በተለይም ለትልልቅ ብድሮች ኦዲት የተደረገ የሂሳብ ሪፖርትና የንግድ ሥራ ዕቅድ መቅረቡ ሂደቱን ያፋጥነዋል። እነዚህ የፋይናንስ ሰነዶች ድርጅቱ ያለውን የገንዘብ እንቅስቃሴና የወደፊት ተስፋ የሚያሳዩ በመሆናቸው፣ በባለሙያ በጥራት መዘጋጀት አለባቸው። ትክክለኛ መረጃ መቅረቡ በባንኩና በደንበኛው መካከል ጠንካራ መተማመንን ለመፍጠርና ብድሩን ለማጽደቅ ትልቅ እገዛ ያደርጋል።
በመጨረሻም የመያዣ ወይም የዋስትና ሰነዶች በዝርዝር ተዘጋጅተው መቅረብ አለባቸው። እንደ ቤት ካርታ፣ የመኪና ሊብሬ ወይም ሌላ የንብረት ባለቤትነት ማረጋገጫዎች የብድር ጥያቄው ዋነኛ አካል ናቸው። ባንኩ የንብረቱን ባለቤትነትና ከዕዳ ነፃ መሆኑን ለማረጋገጥ ከሚመለከታቸው የመንግሥት መሥሪያ ቤቶች ጋር በመገናኘት ማጣራት ያደርጋል። ስለሆነም ደንበኞች የሚያቀርቧቸው ሰነዶች ምንም ዓይነት የሕግ ክርክር የሌለባቸውና ወቅታዊ መሆናቸውን በሚገባ ማረጋገጥ ይኖርባቸዋል። ይህ የሰነዶች ጥራት ለብድር ፈቃዱ መገኘትና ለሂደቱ ስኬታማነት ከግማሽ በላይ ድርሻ እንዳለው ተገንዝቦ መስራት ለተበዳሪው ጠቃሚ ነው።
የዋስትና ወይም የመያዣ ሁኔታዎች እና የግምገማ አሠራር
አዋሽ ባንክ ለሚሰጣቸው ብድሮች አስተማማኝ ዋስትና ወይም መያዣ መጠየቅን እንደ መደበኛ አሠራር ይከተላል። ብዙውን ጊዜ በማይንቀሳቀስ ንብረት ላይ የሚያተኩረው ባንኩ፣ እንደ ሕንፃ፣ መኖሪያ ቤት ወይም መሬት ያሉ ንብረቶችን በዋስትናነት ይቀበላል። የንብረቱ ዋጋ ከሚጠየቀው የብድር መጠን ጋር የተመጣጠነ መሆን አለበት። ባንኩ የራሱን የንብረት ግምገማ ባለሙያዎች በማሰማራት የንብረቱን ወቅታዊ የገበያ ዋጋ በዝርዝር ያጠናል፤ ይህም ለተበዳሪው የሚፈቀደውን የገንዘብ መጠን ለመወሰንና የባንኩን ደኅንነት ለመጠበቅ የሚረዳ ወሳኝ የሥራ ሂደት እንደሆነ ይታወቃል።
ተንቀሳቃሽ ንብረቶችም እንደ መኪና ወይም የኢንዱስትሪ ማሽነሪዎች በዋስትናነት ሊቀርቡ ይችላሉ። ሆኖም እነዚህ ንብረቶች ሙሉ የኢንሹራንስ ሽፋን ሊኖራቸውና በባንኩ ስም መመዝገብ ይኖርባቸዋል። ባንኩ የንብረቱን ዕድሜ፣ ጥንካሬና የመሸጫ ዋጋ ግምት ውስጥ በማስገባት ውሳኔ ይሰጣል። መያዣ የቀረበው ንብረት ጥራትና ተፈላጊነት በጨመረ ቁጥር፣ የብድር ፈቃድ የማግኘት ዕድሉና የገንዘብ መጠኑ ይጨምራል። ደንበኞች ስለ ዋስትና አሰጣጥ ሂደቱ በቂ ግንዛቤ እንዲኖራቸው ከባንኩ የብድር መኮንኖች ጋር በዝርዝር መወያየትና መመካከር ለተሻለ ውጤትና ለፈጣን ምላሽ ማግኘት ከፍተኛ አስተዋጽኦ ያበረክታል።
በተጨማሪም በአንዳንድ የብድር ዓይነቶች የሰው ዋስትና ወይም የድርጅት ዋስትና ሊቀበል ይችላል። በተለይም ለጥቃቅንና አነስተኛ ብድሮች የደመወዝ ዋስትና ወይም የጋራ ዋስትና አማራጮች አሉ። ይህ አሠራር ንብረት የሌላቸው ነገር ግን ጠንካራ የሥራ ፍላጎት ያላቸው ደንበኞች ተጠቃሚ እንዲሆኑ ይረዳል። ሆኖም ዋስ የሚሆነው አካል ታማኝና የፋይናንስ አቅም ያለው መሆን ይኖርበታል። ባንኩ የዋስትና ሂደቱን በሕጋዊ ውል ስለሚያስር፣ ሁለቱም ወገኖች ግዴታቸውንና መብታቸውን በሚገባ ሊረዱ ይገባል። በትክክል የቀረበ ዋስትና የብድር ጥያቄውን በስኬት ለማጠናቀቅና ገንዘቡን በፍጥነት ለመረከብ ትልቁ መሠረት መሆኑን መገንዘብ ይገባል።
የብድር አሰጣጥ ሂደት እና የውል ስምምነት አፈጻጸም
አንዴ ሁሉም መስፈርቶች ተሟልተውና የንብረት ግምገማ ተካሂዶ ሲያበቃ፣ የብድር ጥያቄው ወደ ባንኩ የውሳኔ ሰጪ አካል ይቀርባል። የብድር መኮንኖች የቀረበውን ሪፖርት መሠረት በማድረግ ለብድር ኮሚቴው የውሳኔ ሐሳብ ያቀርባሉ። ኮሚቴው የብድሩን አዋጭነትና ስጋት ከመረመረ በኋላ ፈቃድ ይሰጣል። ይህ ሂደት እንደ ብድሩ መጠንና ዓይነት ጥቂት ቀናት ሊፈጅ ይችላል። ደንበኛው ሂደቱን በቅርበት መከታተልና አስፈላጊ ሲሆን ተጨማሪ ማብራሪያዎችን ለባንኩ መስጠት ይኖርበታል። ክፍት ግንኙነት ለሂደቱ ፍጥነትና ለውሳኔው አወንታዊነት እጅግ በጣም አስፈላጊና ወሳኝ የሆነ የሥራ አካል ነው።
የብድር ጥያቄው ተቀባይነት ካገኘ በኋላ፣ ቀጣዩ እርምጃ የብድር ውል ስምምነት መፈረም ነው። በዚህ ውል ውስጥ የወለድ ምጣኔው፣ የብድር መክፈያ ጊዜው፣ ወርሃዊ የክፍያ መጠንና ሌሎች ግዴታዎች በዝርዝር ይሠፍራሉ። ደንበኛው ውሉን ከመፈረሙ በፊት እያንዳንዱን ነጥብ በጥንቃቄ ማንበብና መረዳት አለበት። ማንኛውም ግልጽ ያልሆነ ጉዳይ ካለ መጠየቅና ማብራሪያ ማግኘት ይገባል። ይህ ሰነድ ሕጋዊና አስገዳጅ በመሆኑ፣ ተበዳሪው በውሉ ውስጥ የተጠቀሱትን ግዴታዎች በሙሉ ለመወጣት እራሱን ማዘጋጀት ይኖርበታል። የውል ስምምነቱ አንዴ ከተፈረመ በኋላ ተበዳሪውና ባንኩ በሕግ የታሰረ ግንኙነት ውስጥ እንደሚገቡ ማወቅ ያስፈልጋል።
የመጨረሻው ደረጃ ገንዘቡን ወደ ደንበኛው ሂሳብ ገቢ ማድረግና የክፍያ መርሃ-ግብሩን መጀመር ነው። ደንበኛው በየወሩ ወይም በተስማማው ጊዜ መሠረት ክፍያውን መፈጸም ይጠበቅበታል። ክፍያን በወቅቱ መፈጸም ከባንኩ ጋር ያለውን ግንኙነት ከማጠናከሩም በላይ፣ ለወደፊቱ ተጨማሪና ትልልቅ ብድሮችን ለማግኘት መንገድ ይከፍታል። አዋሽ ባንክ ደንበኞች በዲጂታል ባንኪንግ አማካኝነት ክፍያቸውን በቀላሉ እንዲፈጽሙ ያበረታታል። ብድርን በአግባቡ ማስተዳደር ለግል ስኬትና ለሀገር ኢኮኖሚ ዕድገት ትልቅ አስተዋጽኦ ስላለው፣ ተበዳሪዎች በከፍተኛ ኃላፊነት ሊንቀሳቀሱ እንደሚገባ ባንኩ በጽኑ ያምናል።
ማጠቃለያ
በአጠቃላይ በአዋሽ ባንክ ብድር መጠየቅ ግልጽ የሆኑ የቅደም ተከተል ደረጃዎች ያሉት ሂደት ነው። ትክክለኛውን የብድር ዓይነት መምረጥ፣ አስፈላጊ ሰነዶችን ማዘጋጀትና አስተማማኝ ዋስትና ማቅረብ ለስኬቱ መሠረታዊ እርምጃዎች ናቸው። ባንኩ የሚያቀርባቸው ዘመናዊና ምቹ የብድር አማራጮች ለማንኛውም የኅብረተሰብ ክፍል የኢኮኖሚ ዕድገት ትልቅ ዕድል የሚፈጥሩ ናቸው።
የተገኘውን ብድር ለታለመለት ዓላማ ማዋልና ክፍያዎችን በወቅቱ መፈጸም ደግሞ የተበዳሪውን የፋይናንስ ታማኝነት ያረጋግጣል። በአዋሽ ባንክ የታገዘ ጉዞዎ ለታላቅ የንግድና የግል ስኬት እንደሚበቃዎት የታመነ ነው።
